Evrenin Işıldayan Gücü: Kuasarlar

Kuasarlar ilk gözlemlendiklerinde yıldız oldukları düşünülmüş ve ismini de buradan almıştır: " quasi-stellar object " yani "yarı yıldızımsı cisim". Fakat daha sonra uzaklıkları ve tayfları incelendiğinde yıldız olmadıkları anlaşılmıştır.   

Kuasarlar, içinde bulundukları galaksinin tam olarak merkezinde yer alırlar ve galaksi içinde bulunan tüm yıldızların ışığını söndürecek derecede parlaktırlar. Evrenin en ücra köşelerini dahi aydınlatabilen bu olağanüstü cisimler bizden olağanüstü uzaklıklarda yer alıyorlar. Öyle uzaktalar ki, ışıklarının bize ulaşması için neredeyse evrenin yaşı kadar bir zaman geçmesi gerekiyor. Gözlemlenen en uzak kuasar, evren yaklaşık 800 milyon yaşındayken ortaya çıkmıştır. Bu parlaklığının nedeni içlerinde süper kütleli karadelik bulunmasından dolayıdır. Neredeyse her bir kuasar, yaklaşık bir milyar güneş kütlesi olan bir karadelik içerir. Bildiğiniz üzere karadelikler kendilerinden ışık hızının (yaklaşık 300.000 m/s) bile kaçmasına izin vermezler. Peki içinde süper kütleli bir karadelik içeren kuasarların bu denli parlak ve güçlü olmasının sebebi nedir?

Bunun nedeni kuasarların merkezinde bulunan süper kütleli karadeliklerin yaydıkları madde akımlarının oluşturduğu ikiz jetlerdir .

Bu jetler, parçalanmış yıldızlar, yıldızlararası gaz ve tozlardan oluşur. Oluşan bu akımlara Aktif Galaksi Çekirdeği (AGN) denir. Kuasarlar da kara delik etrafını saran parlak kozmik materyaldir. Yutulan gazın oluşturduğu manyetik alan sayesinde oluşan bu jetler maddeyi dışarı püskürür. Oluşan bu jetler öylesine güçlüdür ki, kuasar enerjisini buradan karşılar. Yani kuasarların son derece parlak olmasının nedeni Aktif Galaksi Çekirdeği sayesinde oluşan kozmik madde bulutudur.

Ancak kuasarların bu parlaklığının devam etmesi için, kuasarların içinde bulunan karadeliğin kozmik maddelerle beslenmeyi sürdürüyor olması gerek. Eğer karadelik yeterince beslenemez ise kozmik madde akımlarının oluşturduğu jetler enerjisiz kalır ve  kuasarların parlaklığı yok olur. Tıpkı içinde bulunduğumuz Samanyolu Galaksisi gibi. Galaksimizin merkezinde yer alan karadelik beslenmeyi durdurduğu için galaksimiz bir kuasara sahip değildir. Kim bilir belki bir gün bizde galaksimizde tekrar bir kuasara sahip oluruz.

-Fatma Doğan
Daha fazlası için: www.hayalimuzay.com
Bizi Takip Edin: @hayalimuzay
Görüş ve İstekleriniz İçin: hayalimuzay1@gmail.com

Görüşleriniz, Öneriniz Ve Sorularınız

GÖNDER